Verkouden of toch hooikoorts?

Niezen, een vol hoofd, tranende ogen, een loopneus of juist een verstopte neus: je denkt bij deze verschijnselen waarschijnlijk al gauw aan een neusverkoudheid, maar deze klachten kunnen ook duiden op hooikoorts.

Zeker in het hooikoortsseizoen. Hoe bepaal je de verschillen? Lees meer

Koude rillingen, hoge lichaamstemperatuur: wanneer heb je koorts?

Koorts geeft een onwel gevoel. Koude rillingen, hoofdpijn, zweten en een verhoogde temperatuur horen tot de symptomen van koorts. Ook zijn er vele andere signalen die op koorts kunnen duiden. Het is soms niet helemaal duidelijk, wanneer heb je koorts?

Wat is koorts?

Normaal gesproken ligt de temperatuur van je lichaam tussen de 36,5 en 37,5 graden Celsius. Bij die temperatuur werken alle functies in je lichaam goed. Wanneer de temperatuur verhoogt naar 38 graden Celsius of hoger, spreken we van koorts. Meestal krijg je koorts wanneer je lichaam vecht tegen een virus of bacterie. Het is zeer vaak een signaal van je lichaam waarmee het aangeeft dat het de aanval tegen ziektekiemen inzet. Het kan echter ook een bijwerking zijn van bepaalde medicatie, komt soms als symptoom bij tumoren voor en kan ook een gevolg zijn van gebruik van bepaalde partydrugs zoals XTC.

Koude koorts

Koude koorts is een term die ook wel gebruikt wordt om aan te geven dat iemand koorts heeft. Het duidt op het koude gevoel dat bij koorts hoort. Desalniettemin is er ook bij koude koorts sprake van een temperatuurstijging. Koude koorts moet dus niet worden verward met onderkoeling. Onderkoeling is de verlaging van de lichaamstemperatuur tot onder de 35 graden.

Wat is het verschil tussen koorts en verhoging?

Als iemand ziek is wordt er ook wel eens gezegd dat diegene verhoging heeft. Wat is eigenlijk het verschil tussen verhoging en koorts? Wanneer de lichaamstemperatuur hoger is dan 37,5 graden, maar onder de 38 graden blijft, spreken we van verhoging.

Als het 38 graden of hoger wordt heb je koorts.

Waarom krijg je koorts?

Bij koorts voel je je niet lekker. Je lichaamstemperatuur stijgt en het zweet breekt je uit.

Maar eigenlijk is het heel goed dat je lichaam de temperatuur verhoogt bij de aanwezigheid van een ziektekiem. Door die hoge temperatuur kunnen deze bacteriën of virussen namelijk minder goed groeien of voortplanten.

Daarnaast zorgt koorts ervoor dat bacteriën zich niet goed kunnen voeden in ons lichaam.

Bacteriën leven namelijk van glucose, een stof die ons lichaam gebruikt voor energie.

Wanneer koorts langer aanhoudt gaat het lichaam vetten en eiwitten gebruiken voor energie. Daardoor komt geen glucose vrij voor de bacteriën. Een ander gevolg van koorts is minder eetlust. Ook daardoor komt er minder glucose beschikbaar voor de bacteriën.

Ten slotte verhoogt je hartslag wanneer je langdurig koorts hebt. Zo worden de cellen die ziektekiemen doden sneller door de bloedbaan rondgepompt. Hierdoor hebben zij meer mogelijkheid om de ziektekiemen te doden. Ook stimuleert deze snellere bloedsomloop het herstel van cellen die zijn aangetast door de ziekteverwekker.

Symptomen van koorts

Koorts herken je door de opwarming van je lichaam. Dit uit zich in gloeiende wangen, een warm voorhoofd en zweten. Ook kun je het koud krijgen, koude rillingen voelen en koude voeten krijgen. Daarnaast zijn hoofdpijn, spierpijn, vermoeidheid, misselijkheid en verminderde eetlust symptomen van koorts.

Bij hogere koorts kun je gaan ijlen en loop je risico op uitdroging.

Kinderen kunnen koortsstuipen krijgen bij hoge koorts of een plotselinge stijging van de temperatuur. Dat uit zich in schokken, wegdraaiende ogen en een onregelmatige ademhaling. Daarnaast ziet het kind grauw en is er geen contact te krijgen.

Oorzaken van koorts

Koorts wordt in de meeste gevallen veroorzaakt doordat ziekteverwekkende bacteriën of virussen het lichaam binnendringen. Dan word je verkouden of krijg je griep. In sommige gevallen kan het veroorzaakt worden door zware lichamelijke inspanning en dan met name bij warm weer. Ook bij een allergische reactie of een auto-immuunreactie (wanneer lichaamseigen stoffen worden aangevallen, in plaats van lichaamsvreemde stoffen) kan koorts ontstaan.

Wanneer ga je naar de huisarts?

Bij één of meer van de volgende symptomen/situaties zou je naar de huisarts moeten gaan:

  • Als de koorts meerdere dagen hoger is dan 39,5 graden
  • Bij koortsstuipen van kinderen jonger dan zes maanden of ouder dan vijf jaar
  • Als kortademigheid optreedt
  • Als je suf wordt
  • Wanneer je erg weinig drinkt
  • Als je heel weinig moeten plassen en/of donkere urine hebt
  • Wanneer je binnen korte tijd twee keer koorts krijgt
  • Als je een hart-, long- of nierziekte hebt
  • Als je diabetes hebt
  • Als je in de afgelopen vier weken op reis bent geweest naar de tropen

Wat kun je doen tegen koorts?

Koorts is een belangrijk proces bij de bestrijding van ziektekiemen. Het hoeft alleen te worden bestreden als je temperatuur oploopt tot gevaarlijke hoogte, namelijk hoger dan 40 graden Celsius.

Om je iets minder ziek te voelen kun je koortsverlagende pijnstillers gebruiken, zoals paracetamol of ibuprofen (NSAID). Deze medicijnen hebben naast een pijnstillend effect ook een koortswerend effect. Daarnaast hebben de NSAID’s, zoals ibuprofen en diclofenac, ook nog een ontstekingsremmend effect. Het is belangrijk om te weten dat paracetamol in het algemeen als het veiligste middel wordt beschouwd met de minste bijwerkingen. Ibuprofen kan (vooral bij ouderen) maagklachten en soms zelfs bloedingen geven bij langdurig gebruik zonder maagbeschermer. Vraag hiernaar bij de apotheek.

Daarnaast is het van belang om voldoende vitamines en mineralen binnen te krijgen. Deze helpen het immuunsysteem te versterken en de infecties te bestrijden. Ook voldoende drinken is heel belangrijk om uitdroging te voorkomen. Uitrusten is erg belangrijk en kan goed helpen bij het herstel van koorts.

Zes tips bij last van je buik

Maag- of darmkrampen, misselijkheid of een opgeblazen gevoel; heel vervelend als je er vaak last van hebt. Zes tips voor verlichting van maag- en darmklachten. Lees meer

Herfstkwaaltjes

De herfst staat weer voor de deur en deze brengt allerlei ongemakken met zich mee. Bekende herfstkwaaltjes zijn een snotneus, hoesten, droge huid en droge lippen. Wat veroorzaakt deze kwaaltjes en wat kunt u er het beste tegen doen? Lees meer

10 Tips die je snel van je verkoudheid verlossen

Antibiotica heeft geen zin

Het is er het seizoen voor: verkoudheid. En hoewel een gemiddelde verkoudheid niet meteen ernstig is, is het wel vervelend. Hoe sneller je er dus vanaf bent, hoe beter. Wij verzamelden de beste tips om snel van je verkoudheid af te komen.

Verkoudheid is in feite een ontsteking van het slijmvlies in de neus, de bijholten en de keel – vandaar dus ook dat gevoel van een vol hoofd dat je bij een verkoudheid vaak ervaart. Volwassenen worden elk jaar gemiddeld twee tot vijf keer verkouden.
Kinderen kampen er vaker mee: gemiddeld zo’n zes tot tien keer per jaar.

Symptomen verkoudheid

De oorzaak van verkoudheid is een besmetting met het verkoudheidsvirus.
Ongeveer twee tot drie dagen na de infectie komen de symptomen op:

  • Snot in neus en keel
  • Verstopte neus
  • Het reuk- en smaakvermogen is minder
  • Niezen
  • Keelpijn
  • Hoesten
  • Hoofdpijn, een ‘vol hoofd’ en soms ook druk op de kaken

Sommige mensen krijgen daarbij lichte koorts (in tegenstelling tot kinderen, die ontwikkelen vaak hoge koorts). Als een verkoudheid langer dan tien dagen duurt, is een afspraak bij de huisarts op zijn plaats.

Snel van je verkoudheid af

De duur van een verkoudheid is niet te verkorten: je lichaam heeft nu eenmaal tijd nodig om het virus weer uit het lichaam te krijgen. Gelukkig kun je de vervelende symptomen die met een verkoudheid gepaard gaan, wel aanzienlijk verlichten.

  1. Gebruik bij een verstopte neus een neusspray met zoutoplossing. Die zijn bij elke drogist of apotheek te koop, maar je kunt het ook zelf maken. Los daartoe een afgestreken theelepel zout op in een drinkglas lauw water. Doe meerdere keren per dag een paar druppels in elk neusgat en adem dan zo diep mogelijk door de neus in.
  2. Zit je neus erg verstopt, dan is een neusspray met xylometazoline aan te raden. De stof xylometazoline zorgt ervoor dat de zwelling van het slijmvlies in de neus minder wordt, waardoor je vrijer kunt ademen. Let wel op met xylometazoline: je mag dit type neusdruppels niet vaker dan drie keer per dag en niet langer dan zeven dagen gebruiken. Bij langer gebruik kan de stof xylometazoline de slijmvliezen beschadigen. Neusspray met xylometazoline is vrij verkrijgbaar bij drogist en apotheek.
  3. Als je het gevoel hebt dat je hoofd vol snot zit, kan een stoombad verlichting geven. Vul hiervoor een kom met warm water (nooit warmer dan 60 graden). Pak daarna een handdoek, gooi die over je hoofd en ga dan met je gezicht boven de dampende kom water zitten. Probeer zoveel mogelijk door de neus adem te halen. Zorg ervoor dat je zakdoekjes binnen handbereik hebt, want er kan behoorlijk wat snot loskomen.
  1. Zorg altijd voor voldoende frisse lucht en ventileer goed. Droge en warme lucht irriteert namelijk de slijmvliezen, waardoor de klachten erger kunnen worden. Ventileer je wel voldoende, maar is de lucht nog steeds droog? Gebruik dan luchtbevochtigers met schoon water.
  2. Je neus ophalen is beter dan je neus snuiten: met snuiten pers je namelijk snot in de bijholten en dat maakt de kans op een bijholteontsteking groter. Toch snuiten? Gebruik dan papieren zakdoekjes die je meteen na gebruik weggooit. Snuit altijd rustig en steeds één neusgat per keer.
  3. Als je verkouden bent, heeft je lichaam meer slaap nodig om te herstellen. Ga dus op tijd naar bed en zorg ervoor dat je minstens acht uur slaapt. Minder slaap komt je herstel niet ten goede.
  1. Houd de hygiëne in de gaten: was regelmatig je handen en reinig zaken als deurkrukken en kranen meerdere keren per dag. Op die manier krijgt het virus niet de kans zich verder te verspreiden. Een gebrek aan hygiëne kan er bovendien voor zorgen dat je langer verkouden blijft dan nodig.
  2. Wellicht een open deur, maar toch: blijf ver weg van sigaretten en sigarettenrook. Nog los van het feit dat het bijzonder ongezond is, irriteert de rook de slijmvliezen waardoor de klachten alleen maar erger worden.
  3. Een warme douche ontspant je lichaam en de stoom ervan werkt als een mini-stoombad: het maakt het slijm los.
  4. Laat alcohol achterwege en drink zoveel mogelijk (lauwwarm) water of thee. Heb je veel last van keelpijn, maak dan verse gemberthee met een schijfje citroen en een klein beetje honing.

Tot slot:

Omdat verkoudheid een virus is, hebben antibiotica geen zin – antibiotica werken alleen tegen bacteriën. Ook andere medicijnen – behalve de hierboven genoemde neusdruppels hebben geen zin bij een verkoudheid.

Fabels over virussen

Fabels over virussen. Snuit uw neus (niet)!

Doe iets warms aan, anders vat je kou’. Een goedbedoelde raad, alleen verkoudheid en griep worden niet veroorzaakt door kou maar door virussen.
Een andere fabel is dat u uw neus zou moeten snuiten. Wat klopt er van de vele andere volkswijsheden over weerstand, griep en verkoudheid?

Vitaminepillen verhogen uw weerstand
Diverse vitamines, waaronder vitamine A, B6, E en C, spelen een rol bij het in standhouden van het afweersysteem. Hetzelfde geldt voor sporenelementen als zink en selenium.
Wie gezond en gevarieerd eet, krijgt genoeg van deze stoffen binnen. Veel helpt het slikken van vitaminepillen een gezond, volwassen mens dan ook waarschijnlijk niet.
Kleine kinderen, ouderen, zwangere vrouwen en chronisch zieken kunnen wel enige baat hebben bij wat extra vitamines.

Wat in ieder geval wel een fabeltje is, is dat u zichzelf kunt beschermen door antibiotica te slikken. Dat is echt totaal zinloos. Die helpen namelijk alleen tegen bacteriële infecties, terwijl griep en verkoudheid door virussen worden verspreid.

U mag uw neus niet ophalen
Uw neus ophalen is beter dan uw neus snuiten. Het virus dat verkoudheid veroorzaakt, vermeerdert zich namelijk in uw neusslijmvlies. Door uw neus te snuiten oefent u veel druk uit op dat slijm en perst u het in de verschillende holtes in uw hoofd. Het gevolg: een verhoogde kans op voorhoofdsholte-, bijholte- of zelfs oorontsteking.
Als u uw neus ophaalt, zuigt u het slijm (en dus ook de virussen) juist weg uit uw hoofdholten. Minder aangenaam voor uw omgeving wellicht, maar dus wel beter voor u zelf. Wilt u toch liever uw neus snuiten, doe het dan neusgat voor neusgat. Dan is de overdruk in uw neus, en dus het ‘perseffect’, een stuk minder.

Neusdruppels kunnen geen kwaad
Neusdruppels laten het neusslijmvlies slinken en zorgen ervoor dat je weer vrij kunt ademen.
Dit effect wordt veroorzaakt door het stofje Xylometazoline.
Nadeel van dit middel is dat als u het te lang gebruikt, uw neusslijmvlies juist extra op gaat zwellen zodra de stof is uitgewerkt. Om weer lucht te krijgen, grijpt u dan opnieuw naar je neusdruppels of neusspray en voor u het weet kunt u niet meer zonder. U raakt er als het ware aan ‘verslaafd’.
Het advies is om neusdruppels niet langer dan zeven dagen te gebruiken. Ook kunt u kiezen voor een fysiologische zoutoplossing. Die helpen ook en hebben deze bijwerking niet. Stomen met kamille is een ander goed alternatief.

Doe uw hand voor uw mond als u niest
Veel virussen verspreiden zich door de lucht. Bij het hoesten, niezen of praten komen piepkleine druppeltjes mét virus uit uw neus of keel en als iemand anders die inademt, kan hij besmet raken. Uw hand voor uw mond houden bij niezen of hoesten is dus zeker een goede zaak.
Bedenk echter wel dat al die uitgenieste virussen nu op uw hand zitten en dat een paar daarvan al genoeg zijn om iemand te besmetten. Geeft u dus vervolgens iemand een hand en wrijft die gedachteloos over zijn mond, dan is ook hij al gauw de pineut. Het is dus niet alleen belangrijk om uw hand voor uw mond te houden, maar ook om hem daarna goed te wassen.

Na een griepprik krijgt u geen griep meer
Een griepvaccin biedt bescherming tegen ongeveer 80 procent van de griepvirussen die actief zijn. Het helpt dus niet tegen elk griepvirus. Bovendien duiken er continu nieuwe griepvirussen op. Omdat het vaccin maar één keer per jaar wordt aangepast, biedt het geen bescherming tegen de ‘nieuwste’ varianten.
Als u denkt dat u met een simpele prik deze winter gegarandeerd griepvrij zal blijven, heeft u het dus mis. Minder kans op griep heeft u na zo’n inenting wel. En vaak verloopt de griep ook minder heftig als hij u toch te pakken krijgt.

Ga niet op de tocht staan
Veel mensen denken dat u letterlijk kou vat door tocht of winterkou, maar dat is niet waar. Een verkoudheid is een virusinfectie van de bovenste luchtwegen. Dat heeft dus niets te maken met lage temperaturen, maar wel met een te lage weerstand. Verkoudheidsvirussen hebben dan vrij spel en voordat u het weet loopt u te snotteren en te hoesten.

Koorts moet u meteen onderdrukken
Koorts is een signaal dat uw lichaam aan het vechten is tegen ziekteverwekkers. Het is dus eigenlijk een goed teken. Koorts onderdrukken is meestal weinig zinvol.
Het gevaar bestaat zelfs dat u zich daardoor weer aardig goed voelen en vrolijk rond gaat lopen, terwijl u eigenlijk beter in uw bed kan blijven liggen.
Dan kan uw lichaam tenminste al zijn energie in de ‘oorlog’ tegen het virus stoppen en bent u sneller weer helemaal beter.

Bij zuigelingen en ouderen vereist koorts extra aandacht, vanwege het uitdrogingsgevaar.
Ook bij chronisch zieken is het verstandig om de huisarts in te schakelen. In andere gevallen is dat meestal niet nodig.
Alleen wanneer de koorts oploopt tot boven de veertig graden of langer dan vijf dagen aanhoudt, is het verstandig om uw huisarts te raadplegen.